Greek Unions

Θεωρία και Πράξη του Εργατικού Συνδικαλισμού

Η ιστορία του μεταπολιτευτικού τραπεζοϋπαλληλικού συνδικαλισμού. Μέρος Πρώτο

leave a comment »

Θα διαβάσατε στην προηγούμενη καταχώρηση την ανακοίνωση της «Οδού Ευπόλιδος» για την αποχώρηση του συνάδελφου Γιάννη Μπαμπαδήμα από την ενεργό υπηρεσία στην Εμπορική Τράπεζα και την ανασύνθεση του προεδρείου του Συλλόγου Εργαζομένων. Η αποχώρηση αυτή σημαίνει τη λήξη μιας περιόδου κατά την οποία εργαζόταν και συνδικαλιζόταν μια γενιά εργαζομένων που προσλήφθηκαν εκεί γύρω στα τέλη της δικτατορίας και τα πρώτα δύο-τρία χρόνια της Μεταπολίτευσης. Με το Γιάννη συνεργαστήκαμε για μια ολόκληρη δεκαετία μεταξύ 1982 και 1992, στη δημιουργία της Αυτόνομης Συνδικαλιστικής Κίνησης (ΑΣΚ) Εμπορικής Τράπεζας και αργότερα στη δημιουργία της Συσπείρωσης Εργαζομένων στην Εμπορική Τράπεζα  σε συνεργασία με τη ΔΗΣΚ(ΣΣΕΚ) και την ΕΣΠ (ΑΕΜ). Φέραμε τα «πάνω-κάτω» στο συνδικαλισμό που ήταν υπό την κυριαρχία των κομματικών παρατάξεων ΔΑΚΕ-ΠΑΣΚΕ-ΕΣΑΚ (Ενιαία). Προβάλλαμε και προωθούσαμε αιτήματα που οι παρατάξεις αυτές θεωρούσαν ουτοπικά και ανεδαφικά ενώ σήμερα θεωρούνται κατακτήσεις ή συζητιούνται ευρέως (μείωση ωραρίου εργασίας, αύξηση ημερών αδείας, γονικές άδειες μακράς διαρκείας, ακόμη και θέματα περιβάλλοντος, σεβασμού της ισότητας των δύο φύλων, αυτοδιαχείρισης, ομαδικη δουλειά κ.α.).  Αργότερα διαφωνήσαμε για την στρατηγική και τις τακτικές που έπρεπε να ακολουθήσουμε αλλά παρ’ όλα αυτά διατηρούσαμε ακέραιες τις αγωνιστικές πρακτικές και προωθούμε ενωτικές τάσεις και διάλογο. Δυστυχώς, επί μια 15ετία αυτή η ενότητα δεν έχει σταθεί δυνατή. Τώρα η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη καθώς 3 ψηφοδέλτια αντιμάχονται για την ψήφο των μελών του Συλλόγου εν ονόματι της συνδικαλιστικής αριστεράς. Το άκουσμα της λέξης ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ δεν προκαλεί θετικούς συνειρμούς και η έννοια παρερμηνεύεται. Ακούγεται κάτι σαν «αυτονομία του ενός από τον άλλο» και όχι από την εργοδοσία, το κράτος και τα κόμματα. Ενώ θα έπρεπε να είναι «ενότητα και διαφορά» σε μια διαλεκτική συνεργασία και αυτονομία-ανεξαρτησία από τις κομματικές στρατηγικές και σκοπιμότητες. Τίποτε, όμως, δεν πάει χαμένο. Η ζωή είναι πάντοτε γεμάτη εκπλήξεις και το πιο όμορφο τραγούδι δεν το έχουμε τραγουδήσει ακόμα, το πιο όμορφο βιβλίο δεν το έχουμε διαβάσει ακόμα, την πιο όμορφη θάλασσα δεν την έχουμε ταξιδέψει ακόμα, τους πιο όμορφους δρόμους δεν τους έχουμε διαβεί ακόμα… 

Σε μια σειρά καταχωρήσεων θα σας εξιστορήσω το συνδικαλιστικό κίνημα στις τράπεζες από τη μεταπολίτευση ως σήμερα. Αν βιάζεστε να τη διαβάσετε ολόκληρη την εξιστόρηση, μπορείτε να επισκεφτείτε την κεντρική μου ιστοσελίδα http://tsakiris.snn.gr και να διαβάσετε την διδακτορική μου διατριβή πάνω στο θέμα αυτό. Καλή ανάγνωση και εδώ είμαστε για να τα λέμε. Ευχόμαστε στο σδ. Γ. Μπαμπαδήμα να ξαναβρεθεί στις αγωνιστικές επάλξεις από τις γραμμές του συνταξιουχικού κινήματος αλλά και μέσω των κοινωνικών κινημάτων για την πόλη και το περιβάλλον, τον πολιτισμό και όπου αλλού θεωρεί ότι πρέπει να παρεμβαίνει.

 

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ

 

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

 ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ

….Ως το 1982 το συνδικαλιστικό κίνημα των εργαζομένων στις τράπεζες είχε τη δυνατότητα να δρα αυτόνομα και ανεξάρτητα από την εργοδοτική, την κρατική και την κομματική πολιτική -παρά τις συντεχνιακές και παραγοντίστικες λογικές που χαρακτήριζαν ορισμένες πλευρές της δράσης και έιτουργίες του- ενώ μετά το 1982 άρχισε η καθοδική πορεία του αφού η κρατική και η κομματική πολιτική επικράτησαν στους κόλπους του και διέσπασαν την ενότητά του και, κατά συνέπεια, μείωσαν την αποτελεσματικότητα των διεκδικήσεών του.

Στο χώρο των τραπεζών, στο επίκεντρο των αγώνων βρέθηκαν οι εργαζόμενοι στο Συγκρότημα Ανδρεάδη που επεδίωκαν την εξομοίωση του Οργανισμού Προσωπικού και των μισθών με αυτούς των συναδέλφων τους στην Εθνική Τράπεζα. Ο Σύλλογος της Ιονικής-Λαϊκής αρνήθηκε να υπογράψει το πρακτικό της επιτροπής που συνέστησε ο πρόεδρός της Σ. Ανδρεάδης και με το οποίο υιοθετείτο σχέδιο Οργανισμού στο οποίο δεν προβλεπόταν εξομοίωση παρά μετά από 4 χρόνια ούτε αυτόματη αναπροσαρμογή μισθών και Οργανισμού στο Συγκρότημα προς τυχόν μελλοντικές βελτιώσεις αυτών στην Εθνική. Αντίθετα, σε πρώτη φάση ο Σύλλογος της Εμπορικής υπέγραψε το πρακτικό.

Εξομοίωση παντού. Το μόνιμο αίτημα των εργαζομένων όλων των τραπεζών. Στις μικρές τράπεζες του Συγκροτήματος Ανδρεάδη, όσον αφορά το μισθολογικό, τα πράγματα δεν ήταν και πολύ άσχημα στο βαθμό που ήταν παρόμοια με τη «μητρική» του Συγκροτήματος, την Εμπορική και, συνεπώς, η εξομοίωση θα περιλάμβανε και τους υπαλλήλους τους. Όσον αφορά όμως το ασφαλιστικό τα πράγματα ήταν διαφορετικά εκτός από την κύρια σύνταξη (Ι.Κ.Α.)

Στο μεταξύ η διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας προχώρησε σε γενναία, τηρουμένων των αναλογιών, μέτρα αποχουντοποίησης, Παραμένουν, όμως, αρκετά ακόμη θέματα, για να ολοκληρωθεί η κάθαρση:   «α) Η επαναπρόσληψη ΟΛΩΝ των απομακρυθέντων από τη δικτατορία. β) Η αποκατάσταση των αληθινών αδικιών που έγιναν σε βάρος ικανών και τιμίων συναδέλφων. γ) Η απόλυση των ανωμάλως διορισμένων και των αργομίσθων. δ) Η απομάκρυνση όσων συνεργάστηκαν με το δικτατορικό καθεστώς σε βάρος των συμφερόντων της Τραπέζης. ε) Η τιμωρία όσων αστυνόμευαν τις πράξεις και τα λόγια των συναδέλφων. στ) Η ακύρωση των σκανδαλωδών και τοποθετήσεων».

Θυγατρική της Εθνικής Τράπεζας, που είχε στην κατοχή της το 99,4% των μετοχών της, ήταν η Τράπεζα Επαγγελματικής Πίστεως. Οι 200 περίπου υπάλληλοι της ΤΕΠ αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα: οι μισθοί τους δεν ήταν εξομοιωμένοι με αυτούς των συναδέλφων της Εθνικής, δεν είχαν Οργανισμό Προσωπικού, δεν είχαν Επικουρικό Ταμείο, ούτε καν Νοσοκομειακή Περίθαλψη. Είχαν όμως αγωνιστικότητα για να διεκδικήσουν τα αιτήματά τους.

Ανερχόμενη τότε τράπεζα ήταν η Τράπεζα Εμπορικής Πίστεως με 1.800 υπαλλήλους και «σταθερά ανερχόμενα αποτελέσματα». Ο Σύλλογος Προσωπικού ξεκίνησε αγώνα για την εξομοίωση μισθών και επιδομάτων. Στο μεταξύ προέκυψε ένα «μικρό» πλην σημαντικό θέμα με το «επίδομα ακριβείας» για τους νέους και μικρόβαθμους υπαλλήλους. 

Στην Αμέρικαν Εξπρές τα πράγματα ήταν ακόμη πιο σοβαρά. Η μελέτη για την εξομοίωση και την ίση μεταχείριση έχει σταλεί στο κεντρικό κατάστημα της τράπεζας στη Νέα Υόρκη για να εγκριθεί και το προσωπικό περιμένει («όχι βεβαίως επ’ άπειρον».

Στην τράπεζα των στρατιωτικών, στη Γενική δηλαδή, το καθεστώς έμεινε το ίδιο κι απαράλλακτο. Ο Γενικός Διευθυντής θεωρεί άχρηστο χαρτί τον Οργανισμό Προσωπικού και προωθεί για προαγωγή μόνο τους υποτακτικούς του, καθηλώνει τις γυναίκες στις θέσεις των δακτυλογράφων παρά το γεγονός ότι δεν προβλέπονται από τον Οργανισμό, το Συμβούλιο Προαγωγών λειτουργεί όποτε επιθυμεί ο Γενικός Διευθυντής.  Άλλο ένα δείγμα άλλης αυθαιρεσίας που επικρατούσε ήταν ο αποκλεισμός των υπαλλήλων των εκτός Αθήνας καταστημάτων από τη φοίτηση στο «Σεμινάριο Επιμορφώσεως του Προσωπικού της Τραπέζης» με συνέπεια οι φοιτήσαντες να πάρουν την κατά ένα χρόνο προώθηση που προέβλεπε η εγκύκλιος Νο. 494/1011.71 με την οποία καθιερώθηκε το σεμινάριο και να υπερσκελίσουν τους ομοβάθμιούς τους της «άλλης Ελλάδας». Η εγκύκλιος υπερίσχυσε για άλλη μια φορά του Οργανισμού Προσωπικού.

Προβλήματα όμως υπήρχαν και στην Τράπεζα της Ελλάδος, που ήταν η καθαρά κρατική Τράπεζα. Το πρώτο είναι η απουσία προόδου στις εργασίες της «Επιτροπής αντιμετωπίσεως ατομικών θεμάτων», στην οποία συμμετείχαν παράγοντες της Διοίκησης και του Συλλόγου, «δια την εξέτασιν και αποκατάστασιν ωρισμένων υπαλλήλων αδικηθέντων κατά την βαθμολογικήν των εξέλιξιν». Στο μεταξύ, ο Π. Παπαληγούρας είχε αντικαταστήσει τον Κ. Παπαγιάννη στη θέση του Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος. Ο Παπαγιάννης είχε δεχτεί το αίτημα επαναλειτουργίας της επιτροπής που είχε θέσει ο Σύλλογος και στο οποίο αντιδρούσαν οι παράγοντες της Δ/νσης Προσωπικού που φοβούνταν ότι το θέμα θα οδηγείτο σε αναένταξη. Το δεύτερο πρόβλημα ήταν η καθυστέρηση δημιουργίας Ταμειακής Διεύθυνσης, παρά το γεγονός ότι 800 εργαζόμενοι (πάνω από το 25% του συνόλου) ήταν ταμίες και αρκετοί από αυτούς πτυχιούχοι. Υπήρχαν δε δύο Υποδιευθυντές του κλάδου χωρίς οργανική θέση. Τα προβλήματα αυτά ήταν η κορυφή του παγόβουνου. Υπήρχαν τόσα που είχαν συσσωρευτεί λόγω της εφτάχρονης δικτατορίας και τα οποία ζητούσαν επειγόντως λύση.

Στη χειρότερη, όμως, κατάσταση βρίσκονταν οι συνθήκες εργασίας στην Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος (Α.Τ.Ε.), που ιδρύθηκε το 1929 ως αυτόνομος τραπεζικός οργανισμός με κοινωφελή χαρακτήρα. Μόνο που ο χαρακτήρας αυτός δεν αφορούσε ιδιαίτερα το προσωπικό της που αντιμετώπιζε τα περισσότερα προβλήματα από όλες τις τράπεζες. Ακόμη και τα όμορφα νεοκλασικά κτίριά της η Α.Τ.Ε. ούτε τα συντηρούσε ούτε τα φρόντιζε, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να δουλεύουν σε πραγματικά κακές συνθήκες.   Οι συνθήκες εργασίας , υγιεινής και ασφάλειας αποτελούν ένα μάλλον δισεπίλυτο πρόβλημα του τραπεζικού κλάδου στην Ελλάδα.
 
Ας επανέλθουμε στο συγκρότημα Ανδρεάδη.  Είναι «πρωτοφανής η επιτυχία της απεργίας (ποσοστό 98%-100%) του Προσωπικού της Ιονικής-Λαϊκής». Ποτέ από τότε δεν καταγράφηκαν τόσο υψηλά ποσοστά απεργιακής συμμετοχής στο χώρο των τραπεζών και της κοινής ωφέλειας. «Σύντονοι ενέργειες της Ομοσπονδίας μας και της Γ.Σ.Ε.Ε. δεν απέδωσαν. Συμπαράσταση των συναδέλφων της Εμπορικής όπου 3 Σύμβουλοι καταγγέλλουν. Κρίση στο Σύλλογο της Εμπορικής». Μία λέξη-αίτημα που θα γράφεται κατ΄ επανάληψη τα επόμενα χρόνια στις ανακοινώσεις των συλλόγων του συγκροτήματος Ανδρεάδη: «εξομοίωση». Σάββατο, 26 Οκτωβρίου 1974. Η πρώτη μαζική απεργία της μεταπολίτευσης στην Ιονική-Λαϊκή. «Το θέμα,  ως γνωστό, προέκυψε όταν τα μέλη της Επιτροπής που ώρισε ο κ. Ανδρεάδης για την επεξεργασία νέου Οργανισμού με βάση την εξομοίωση με την Εθνική, αρνήθηκαν να συμπεριληφθούν οι επιφυλάξεις του Συλλόγου της Ιονικής, ως προς το θέμα της εξομοιώσεως της οποίας πουθενά δεν οριζότανε το δυναμικό (το άρθρο 50 με το περίφημο «εκάστοτε», για το οποίο πανηγύρισε ο Σύλλογος της Εμπορικής καθόλου δεν καλύπτει το θέμα)». Έτσι, στις 9 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε Γενική Συνέλευση του Συλλόγου που αποφάσισε την κάθοδο στην απεργία. 
 
«Η Διοίκηση» της Τράπεζας «υποτιμώντας προφανώς την αποφασιστικότητα του Προσωπικού και υπερβάλλοντας τις φυσικές ικανότητες απέφυγε κάθε επαφή με το Σύλλογο» και δια μέσου του Γενικού Διευθυντή Μ. Λεβή δηλώνει, ρητά και απερίφραστα, «ότι η αυτόματος και εις το διηνεκές εξομοίωσις αποκλείεται» (Ανακοίνωση Γ.Δ., 18.10.74). Συνέπεια της δήλωσης αυτής ήταν να αλλάξει προς στιγμή στάση η διοίκηση του Συλλόγου Εμπορικής και να καλέσει το προσωπικό σε αγωνιστική επαγρύπνηση για να ανακαλέσει τρεις ημέρες αργότερα με αφορμή την ανακοίνωση του Δ/ντή Προσωπικού της Εμπορικής. Σε διαδοχικές συναντήσεις με τη Διοίκηση των αντιπροσωπειών της ΟΤΟΕ (Πρόεδρος ο Οδ. Χατζηδημητρίου, Γ.Γ. ο Παν. Θεοφανόπουλος), της ΓΣΕΕ (Γ.Γ. ο Χρ. Καρακίτσος, Αναπλ. Γ.Γ. ο Παν. Θεοφανόπουλος) και του υπουργείου Εργασίας, η απάντηση της διοίκησης Ανδρεάδη ήταν στερεότυπη: «Εμμένουμε στις θέσεις μας». Μετά από τις εξελίξεις αυτές η απεργία ήταν πλέον αναπόφευκτη.  Η απεργία είχε τεράστια επιτυχία.
 
Τα πράγματα δεν ήταν καλύτερα στις «μικρές Τράπεζες του συγκροτήματος Ανδρεάδη. Στην Ετήσια Συνέλευση των Μετόχων της Τράπεζας Πειραιώς ο ίδιος ο Σ. Ανδρεάδης υποσχέθηκε ότι θα δημιουργηθεί Ταμείο Υγείας για το προσωπικό της. Μήνες όμως είχαν περάσει και τίποτα δεν είχε προχωρήσει.

Ένα σημαντικό πρόβλημα φαίνεται πως βαίνει προς την επίλυσή του στην περίοδο αυτή με την απόφαση της Διοίκησης της Τράπεζας της Ελλάδος να αποδεχθεί το αίτημα του Ταμείου Περιθάλψεως και του Συλλόγου Υπαλλήλων Τ.Ε. που εκκρεμούσε «κι ενέκρινε τη δωρεάν παραχώρηση προς το Ταμείον Υγείας εκτάσεως εκτάσεως 30 στρεμμάτων από το κτήμα της Τραπέζης στο Χολαργό για την ανέγερση Νοσηλευτικού Ιδρύματος». 

Η προσωρινή Διοίκηση της ΟΤΟΕ που ανέλαβε τα καθήκοντά της προέταξε το μισθολογικό ως πρώτο στον κατάλογο των αιτημάτων των εργαζομένων στις τράπεζες που υφίσταντο και αυτοί τις συνέπειες του «στασιμοπληθωρισμού». Η ραγδαία αύξηση του τιμάριθμου επέφερε μεγάλες απώλειες στα εισοδήματα των εργαζομένων. 
 
Ένα σοβαρό αίτημα ήταν αυτό της επαναχορήγησης της διετούς προώθησης των αγωνιστών του Αλβανικού, της Εθνικής Αντίστασης και των εμφυλιοπολεμιστών που είχε καταργήσει η δικτατορία ενώ χορήγησε βαθμολογική προώθηση σε εργαζόμενους που ήταν σε νηπιακή ηλικία στη διάρκεια της Κατοχής και σε συνεργάτες των Κατοχικών Αρχών. Η κυβέρνηση, μετά από πίεση τους, αναγκάστηκε και έδωσε τη διετία που κατάργησε η διχτατορία».

Written by antiracistes

29 Ιανουαρίου, 2009 στις 7:39 πμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: