Greek Unions

Θεωρία και Πράξη του Εργατικού Συνδικαλισμού

Ανελαστικός χρόνος (της Βίκυς Καραφουλίδου)

leave a comment »

Ανελαστικός χρόνος
ΤΗΣ ΒΙΚΥΣ ΚΑΡΑΦΟΥΛΙΔΟΥ*
Οι κοινωνίες έχουν τον δικό τους εσωτερικό χρόνο. Πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό. Χρόνο, που συχνά υφίσταται αλλαγές και διαφοροποιείται ποιοτικά από τη μία στιγμή στην άλλη αλλαγές τις οποίες πρέπει να διαισθανθεί και πάνω τους να επενδύσει κάθε πολιτικός λόγος, εάν επιθυμεί να είναι πειστικός, ικανός να εγείρει εκείνον τον αναγκαίο ενθουσιασμό που θα καθορίσει την ανάδυση ενός νέου πολιτικού υποκειμένου. Εμείς, όμως, πού βρισκόμαστε σήμερα;
Το μεγαλύτερο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας έχει ήδη υποστεί τη μνημονιακή πολιτι-κή, βλέποντας την εισοδηματική και εργασιακή του κατάσταση να επιδεινώνεται δρα-ματικά τα τελευταία χρόνια, παράλληλα με την αποδιάρθρωση των υπηρεσιών της διοί-κησης, της υγείας και της παιδείας. Επρόκειτο για την εμπειρία μιας απότομης πτώσης, η οποία ματαίωσε τις βεβαιότητες και τις προσδοκίες των μικρομεσαίων στρωμάτων και των μορφωμένων υπάλληλων τάξεων. Μια εμπειρία που έχει ήδη διαμεσολαβηθεί με ποικίλες εκφωνήσεις: με το βάρος της συλλογικής ενοχής και το τιμωρητικό πνεύμα ένε-κα της «δανεικής ευδαιμονίας», με την τρομοκρατία της χρεωκοπίας και την πειθήνια προσαρμογή στις απαιτήσεις των εταίρων, με το αντικοινοβουλευτικό μένος, με τη μνη-σικακία του κοινωνικού αυτοματισμού, με την εμφάνιση και την άνοδο της Ακροδεξιάς. Παράλληλα, αρθρώθηκαν και δοκιμάστηκαν οι αντιστάσεις. Η Αριστερά είδε τα ποσο-στά της να εκτοξεύονται σε πρωτοφανή για τα ευρωπαϊκά δεδομένα επίπεδα, ο αντι-μνημονιακός λόγος αναπτύχθηκε σε όλο σχεδόν το εύρος του πολιτικού φάσματος, οι δρόμοι και οι πλατείες γέμισαν με διαδηλωτές κατά της λιτότητας. Η τελευταία τριετία κύλησε ως «έκτακτος», «εμπόλεμος», βαρύς και πυκνός χρόνος.
Τώρα, μετά τις αντιδράσεις και την οργή, φαίνεται να ακολουθεί μια εποχή θλίψης, ε-σωστρέφειας, κούρασης, αδράνειας και σιωπής. Ο κόσμος δείχνει ηττημένος, αποσύρε-ται πίσω στον ιδιωτικό βίο του και στον ρυθμό μιας καθημερινότητας που βρίσκεται με-τέωρη ανάμεσα σε μια ψευδεπίγραφη, ασύντακτη κανονικότητα και σε μια κεκαλυμμέ-νη ανομία. Και εδώ ακριβώς είναι που η κοινωνιολογική προσέγγιση της κρίσης, οι αντι-κειμενικοί δηλαδή αριθμοί των θυμάτων της, δεν επαρκούν για να εγγυηθούν ευθύ-γραμμα οποιαδήποτε κίνηση ανάτασης.
Γιατί ο ενθουσιασμός και η εμπιστοσύνη στην ίδια την έννοια της πολιτικής και κοινωνι-κής αλλαγής προϋποθέτουν ένα σημείο αναφοράς στο μέλλον, την υπόδειξη μιας θετι-κής πρότασης, όπου η επανεκκίνηση του ιστορικού χρόνου δεν επαφίεται ούτε στη μη-χανιστική λογική της κοινωνικής πόλωσης ούτε στην ανεπάρκεια και στις εγκληματικές επιλογές των μνημονιακών κύκλων. Εν έτει 2013, ο χρόνος της κοινωνίας είναι πια δια-φορετικός. Και πλέον δεν ωφελεί να εγκλωβίζεται μέσα σε λόγους πολεμικής άρνησης του ήδη συντελεσθέντος, σε αντιπαραθέσεις «υψηλής» σκληρότητας που επαναλαμβά-νουν κυκλικά το ζοφερό σκηνικό τής ήδη βιωμένης εμπειρίας και των οικείων δεινών, επιτείνοντας την κόπωση, την απελπισία και το αδιέξοδο. Γιατί η ριζοσπαστικότητα, ως πραγματικό πολιτικό ζητούμενο, δεν εξαντλεί το νόημά της στην απόλυτη εικονογράφη-ση του «μνημονιακού κακού» με τα πλέον απεχθή χρώματα. Αλλά συνίσταται περισσό-τερο στη δυνατότητα να ανοίγει κανείς δρόμο για την ανακούφιση των πολλών σε μια μετα-μνημονιακή εποχή.
Βέβαια, η επινόηση ενός μελλοντικού χρόνου δεν είναι ούτε εύκολη ούτε αυτονόητη υπόθεση. Σημαίνει εν πολλοίς μια ισχυρή πολιτική του συγκεκριμένου, έναν ξεκάθαρο βηματισμό, ενταγμένο σε ένα ευρύτερο οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό όραμα. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή, οι δυσκολίες είναι κάτι παραπάνω από μεγάλες.
Η μόνιμη αμφιταλάντευση ανάμεσα σε μια λαϊκιστική ρητορική παλαιάς κοπής και στις απαρασάλευτες βεβαιότητες της ιδεολογικής καθαρότητας μοιάζει να είναι εδώ το λιγό-τερο. Η προοπτική της ριζοσπαστικής κοινωνικής μεταβολής πρέπει να αποκτήσει ρεα-λιστικό σχήμα, τη στιγμή που η σοσιαλδημοκρατία έχει απαξιωθεί μέσα από τις νεοφι-λελεύθερες μεταλλάξεις της και η σοσιαλιστική πρόταση έχει ανεπανόρθωτα τραυματι-στεί από την εμπειρία του «υπαρκτού», ενώ οι δημοκρατικοί θεσμοί έχουν πληγεί από νέες αυταρχικές μορφές άσκησης της εξουσίας. Τι θα κρατήσουμε και τι θα αφήσουμε πίσω μας, από όλες τις φιλοσοφικές και πολιτικές παραδόσεις της ανθρώπινης χειραφέ-τησης, είναι ένα ερώτημα που μένει πάντοτε ανοιχτό. Μόνο που ο ανελαστικός χρόνος της κρίσης το καθιστά στις μέρες μας εξαιρετικά κρίσιμο.
* Η Βίκυ Καραφουλίδου είναι ιστορικός. Το πιο πάνω άρθρο δημοσιεύτηκε στην ΑΥΓΗ της 24/4/2013

Written by antiracistes

29 Απριλίου, 2013 στις 7:56 πμ

Αναρτήθηκε στις Αναδημοσιεύσεις

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: