Greek Unions

Θεωρία και Πράξη του Εργατικού Συνδικαλισμού

Κείμενο του 2004! Ο ΚΛΑΔΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΜΦΙΔΡΟΜΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

with one comment

Ο ΚΛΑΔΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ
ΤΗΣ ΑΜΦΙΔΡΟΜΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Προσπαθώντας να μεταφέρω εμπειρίες από το σημερινό εργασιακό τοπίο στις τράπεζες αντιμετωπίζω ένα δίλημμα: να προσπαθήσω να πείσω τις ηγετικές φυσιογνωμίες του κλαδικού συνδικαλισμού ότι υπάρχει πραγματικό πρόβλημα επικοινωνίας τους με τους εργαζόμενους που τις ψηφίζουν ή πρόκειται για μάταιο κόπο μιας και ισχύει ο «σιδερένιος νόμος της ολιγαρχίας» που διατύπωσε ο Γερμανός κοινωνιολόγος Ρόμπερτ Μίκελς για τις πάσης φύσεως μαζικές οργανώσεις εκπροσώπησης της εργατικής τάξης, δηλαδή κόμματα, συνδικάτα, συνεταιρισμού και πάει λέγοντας;

Η παιδεία μου, η εμπειρία και η οικογενειακή μου παράδοση μου υπαγορεύει την πρώτη απάντηση στο δίλημμα. Όπως έλεγε με το δικό του γλαφυρό τρόπο ο Μίκελς, η οργάνωση και ο συντονισμός είναι αναγκαίες αρχές γιατί «γλιτώνουμε από τη Σκύλλα, μόνο που τσακιζόμαστε πάνω στη Χάρυβδη», μιας και η οργάνωση είναι η πηγή από την οποία τα συντηρητικά ρεύματα χύνονται πάνω στην πεδιάδα της δημοκρατίας προκαλώντας της καταστροφικές πλημμύρες και κάνοντάς την αγνώριστη».

Η ανάπτυξη των μεγάλων επιχειρηματικών οργανισμών και των πολυεθνικών ομίλων οδήγησε στη δημιουργία τεράστιων εθνικών και διεθνών συνδικαλιστικών οργανώσεων. Η συνέπεια ήταν η φυσική αποξένωση των μελών τους τόσο μεταξύ τους όσο και από τις συνδικαλιστικές ηγεσίες, που με τη σειρά τους εξελίχθηκαν σε επαγγελματικοποιημένες γραφειοκρατίες με «θεσμικά» συμφέροντα έρχονται συχνά σε αντίθεση με τα συμφέροντα των απλών μελών. Αυτός είναι ο περίφημος «σιδερένιος νόμος της ολιγαρχίας» του Μίκελς. Μόνο που η διαδρομή προς τη γραφειοκρατική κυριαρχία δεν ήταν πάντοτε ευθύγραμμη αλλά χαρακτηριζόταν από συχνές «εκτροπές», όπου η βάση ανακτούσε την πρωτοβουλία: η εργατική εξέγερση της Ιταλίας το 1969, τα εργοστασιακά συμβούλια στην Ελλάδα της δεκαετίας 1970-1980, οι απεργίες της ΟΤΟΕ στο μεγαλύτερο μέρος της μεταπολιτευτικής περιόδου, οι απεργίες διαρκείας των καθηγητών μέσης εκπαίδευσης κ.ο.κ.

Σήμερα η κατάσταση στους εργασιακούς χώρους είναι διαφορετική και υπάρχουν διαφορετικές ανάγκες, που σημαίνει ότι διαφορετική πρέπει να είναι η οργανωτική και, κυρίως, η επικοινωνιακή δομή των συνδικάτων. Η ραγδαία εισαγωγή νέων τεχνολογιών στους εργασιακούς χώρους αλλάζει καθημερινά τις σχέσεις και τις συνθήκες εργασίας αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι βιώνουν, αντιλαμβάνονται και αξιολογούν την πραγματικότητα. Ως ένα βαθμό πολλοί εργαζόμενοι έχουν «ενδυναμωθεί» με την τεχνολογία, ειδικά με τη δυνατότητα αμφίδρομης ηλεκτρονικής επικοινωνίας και τη δυνατότητα άντλησης γνώσεων και πληροφοριών σε πρωτόγνωρη έκταση και ποιότητα (σε τομείς όπως ο προγραμματισμός και η ανάλυση, οι επικοινωνίες, η διαφήμιση, το μάρκετινγκ, τα χρηματοοικονομικά, οι δημόσιες σχέσεις και η διαχείριση σχέσεων με την πελατεία-CRM κλπ) Από την άλλη, όμως, ένα εξίσου μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού των τραπεζών παραμένει εγκλωβισμένο σε «φορντιστικές» συνθήκες εργασίας, δηλαδή σε εργασίες που δεν απαιτούν τίποτε άλλο από στενή ειδίκευση, εξαντλητικό καταμερισμό εργασίας, αποξένωση από το «προϊόν» της εργασίας, εξοντωτικούς ρυθμούς, υποταγή σε αυστηρούς κανονισμούς και, τελικά, στους ρυθμούς του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Συνδικαλιστική γραφειοκρατία από τη μια, έλλειψη αμφίδρομης επικοινωνίας της συνδικαλιστικής ηγεσίας με τους εργαζόμενους από την άλλη. Ιδού η μεταβιομηχανική Σκύλλα και η μεταμοντέρνα Χάρυβδη της εποχής μας.
Το δίλημμα θα ισχύει όσο βρισκόμαστε σε περίοδο χαμηλής κοινωνικής κινητικότητας και δεν παίρνουν πρωτοβουλίες οι εργαζόμενοι-μέλη των συνδικάτων για το ξεπέρασμα της στασιμότητας και την υπέρβαση της γενικότερης κρίσης της ιδέας του συνδικαλισμού. Η κρίση είναι υπαρκτή και φαίνεται τόσο στο αντικειμενικό επίπεδο των στόχων που δεν επιτυγχάνονται ή των κατακτήσεων που ακυρώνονται από τις πρωτοβουλίες κυβερνήσεων και εργοδοτών, όσο και στο υποκειμενικό επίπεδο όπου οι εργαζόμενοι αμφισβητούν τις ηγεσίες, χωρίς ωστόσο να αντιπροτείνουν ψήγματα μιας άλλης λογικής. Σε πρόσφατη έρευνα σε εργαζόμενους του κλάδου που διενεργήθηκε από την εταιρεία V-PRC, τα αποτελέσματα της οποίας σχολιάζω με άρθρο μου στον ετήσιο τόμο της εταιρείας με τίτλο Η Κοινή Γνώμη στην Ελλάδα 2004, καταγράφηκαν ορισμένες ενδιαφέρουσες απαντήσεις, που δείχνουν την έλλειψη ικανοποίησης των εργαζομένων από την συνδικαλιστική τους εκπροσώπηση. Θα ήταν άδικο και, βεβαίως, αντιεπιστημονικό να πει κανείς ότι δεν υπάρχει μέλλον στο συνδικαλισμό. Εκείνο που χρειάζεται να τονίσουμε είναι ότι ακόμη και στις πιο σκοτεινές περιόδους της ιστορίας του συνδικαλισμού –π.χ. η περίοδος της στρατιωτικής δικτατορίας- η φωνή των εργαζομένων ακούστηκε και τα όποια αντεργατικά μέτρα είτε πάρθηκαν πίσω είτε εφαρμόστηκαν με πιο αργούς ρυθμούς˙ πόσο μάλλον σήμερα που η δημοκρατία λειτουργεί και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από την μερική αποστασιοποίησή τους από τα συνδικαλιστικά τεκταινόμενα, θεωρούν αναγκαίο το συνδικάτο ως θεσμό προώθησης και προστασίας των συμφερόντων τους.

Δεν θεωρώ ότι η τεχνολογία θα μας λύσει όλα τα προβλήματα, καθώς είναι απολύτως λαθεμένη η λογική του τεχνολογικού ντετερμινισμού. Όμως, παράλληλα με την ανάπτυξη της πρόσωπο-με-πρόσωπο επικοινωνίας των συνδικαλιστικών ηγεσιών με τους εργαζόμενους-μέλη των συνδικάτων (γενικές συνελεύσεις κατά χώρους δουλειάς, περιφερειακές συνελεύσεις, θεματικές ομάδες εργασίας κλπ.), χρειάζεται η ολόπλευρη ανάπτυξη των τεχνολογικών δικτυώσεων με κάθε μέλος του συνδικάτου ξεχωριστά. Το διαδίκτυο και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο πρέπει να γίνουν μέσα έκφρασης απόψεων, παραπόνων και λήψης αποφάσεων σε καθημερινή βάση. Όταν οι τράπεζες και οι διοικήσεις τους ασκούν οι ίδιες συνδικαλισμό και προσπαθούν να κερδίσουν το μυαλό και τις καρδιές των εργαζομένων προσφέροντας, ανάμεσα στα άλλα, τη δυνατότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο και τη χρήση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τότε βλέπουμε πόσο έντονη γίνεται η απουσία των συνδικάτων από αυτό το πεδίο μάχης. Μα θα μου πείτε: «η ΟΤΟΕ, το ΙΝΕ-ΟΤΟΕ και ορισμένοι σύλλογοι διαθέτουν ιστοσελίδες, δεν αρκεί αυτό;» Σαφώς και δεν αρκεί. Οι διοικήσεις, δυστυχώς για εμάς, είναι πολλά βήματα πιο μπροστά, οι στρατηγικές και τακτικές τους είναι πολύ καλύτερα επεξεργασμένες από τις δικές μας και το βλέπουμε με τις αναδιαρθρώσεις, τις εθελούσιες εξόδους κλπ. Όλος ο διοικητικός μηχανισμός ξέρει πού πατά και που πηγαίνει. Εμείς ως συνδικαλιστικό κίνημα, το γνωρίζουμε; Ή μήπως πάλι οι ελίτ του κλάδου ξέρουν πριν από εμάς για εμάς; Μπορούμε να αντισταθούμε και να νικήσουμε, αρκεί να είμαστε συμβατοί με την εποχή που διανύουμε. Η πολιτική για την συμμετρική επικοινωνία δεν είναι κάτι που πρέπει να το θεωρούμε ως τέχνασμα ή κόλπο των διοικούντων και των κυβερνώντων. Στις ημέρες μας, η επικοινωνία συμβάλλει στη διαμόρφωση και χάραξη πολιτικής σε όλα τα επίπεδα. Αν δεν γίνει αντιληπτό ότι στο σύγχρονο «πληροφοριακό καπιταλισμό» υπάρχουν νέες ανάγκες και απαιτήσεις που οι περισσότεροι εργαζόμενοι τις αντιλαμβάνονται τόσο λόγω γνώσης όσο και λόγω εμπειρίας και διαίσθησης, τότε οι δυνατότητες υπέρβασης της κρίσης μειώνονται γιατί οι εργαζόμενοι θα αποστασιοποιούνται όλο και περισσότερο.

Ο κλαδικός τύπος έχει ένα συγκεκριμένο ρόλο να παίξει στη σημερινή εποχή αναλαμβάνοντας ακόμη πιο υπεύθυνα το ρόλο της διαμεσολάβησης της «κοινής γνώμης» των εργαζομένων, με νέα νοοτροπία, νέο αίμα, νέες ιδέες και προσαρμοσμένος στην ηλεκτρονική πραγματικότητα. Το «Τραπεζικό Βήμα» και ο «Τραπεζικός Αγώνας», οι δύο κλαδικές εφημερίδες που, με το δικό της τρόπο η κάθε μία, κατέγραφαν, αναδείκνυαν και πρόβαλλαν τα προβλήματα που επί δεκαετίες ταλάνιζαν τους εργαζόμενους πρέπει να συνεχίσουν να συμβάλλουν στην ενημέρωση των εργαζομένων για τις εξελίξεις αλλά και να μεταφέρουν τις απόψεις τους στους «από πάνω». Εκείνο που επίσης χρειάζεται είναι η σε βάθος ανάλυση των καταστάσεων και η όσο το δυνατόν εκτενέστερη παρουσίασή τους, μακριά από λογικές συνθηματικής ευκολίας που κάποτε έπιαναν τόπο αλλά σήμερα είναι καταστροφικές όταν οι εργαζόμενοι του κλάδου μπορούν με τις γνώσεις και τις ικανότητες που διαθέτουν να ξεπερνούν ακόμη και τους πιο ταλαντούχους ηγέτες. Το διαδίκτυο μπορεί να παίξει αυτό το ρόλο. Σήμερα το «Τραπεζικό Βήμα» υφίσταται μόνο ως ηλεκτρονικός διαδικτυακός κόμβος στον οποίο υπάρχουν άρθρα, ανακοινώσεις, μελέτες, δειγματοληπτικές έρευνες, φόρουμ διαλόγου. Ας τα αξιοποιήσουμε.

Έτσι ο «σιδερένιος νόμος της ολιγαρχίας» μπορεί να διαψευστεί. Είναι στο χέρι μας. Το έδειξε η πανεργατική εξέγερση της άνοιξης του 2001. Πρέπει όμως να κάνουμε πολλά βήματα ακόμη για να περάσουμε στην αντεπίθεση.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ
http://tsakiris.snn.gr http://tsakthan.blogspot.com http://www.geocities.com/trapeziko_vima/INDEX.HTML
tsakthan@otenet.gr, tsakthan@gmail.com

Advertisements

Written by antiracistes

Δεκέμβριος 25, 2013 στις 12:35 πμ

Ένα Σχόλιο

Subscribe to comments with RSS.

  1. Reblogged this on Oxtapus *beta.

    oxtapus

    Δεκέμβριος 25, 2013 at 6:55 πμ


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: